Febril konvülsiyon, daha önce yenidoğan konvülsiyonu veya ateşsiz konvülsiyon geçirmemiş olan 1 aydan büyük çocuklarda merkezi sinir sistemi enfeksiyonu dışındaki ateşli bir hastalık sırasında meydana gelen konvülsiyon olarak tanımlanır. Febril konvülsiyon esas olarak 6 ay – 6 yaş arasında görülür. Ateşin 38 C0’den yüksek olması, aynı zamanda konvülsiyona neden olabilecek elektrolit düzensizliği gibi başka sorun olmaması gerekir.

Febril konvülsiyon klinik yaklaşım açısından basit ve kompleks olarak ikiye ayrılır. Basit febril konvülsiyon jeneralizedir, 15 dakikadan kısadır, 24 saatte birden fazla görülmez. Febril konvülsiyonların %80’i basit tiptedir. Kompleks febril konvülsiyon ise jeneralize veya fokal özellikte olabilir, 15 dakikadan uzun sürebilir veya 24 saatte birden fazla sayıda görülebilir. Febril konvülsiyonların %20’si kompleks özelliktedir. Otuz dakikadan daha uzun süre bilinç açılmadan bir veya birkaç konvülsiyon olursa febril status olarak tanımlanır. Febril konvülsiyonların %5’i bu şekildedir.

Febril konvülsiyon tonik-klonik, tonik, klonik, atonik şekilde olabilir. Miyoklonik olmadığı belirtilmektedir. “Jeneralize epilepsi ve febril konvülsiyon” birlikteliğinde ise absans tipi ve miyoklonik nöbetler de görülebilir.

Değerlendirme

Ateşli hastalık sırasında görülen konvülsiyonlarda febril konvülsiyon tanısı konmadan önce menenjit, ansefalit, elektrolit dengesizliği, zehirlenme, travma gibi nedenlerin olmadığı gösterilmelidir. İlk kez ateşli konvülsiyon geçiren çocuklarda menenjit sıklığı %2 – 5’tir. Menenjit açısından risk faktörleri konvülsiyon öncesi 48 saat içinde tıbbi yardım gereksinimi, fokal veya uzun konvülsiyon, fizik veya nörolojik muayenede şüpheli bulgular olarak belirtilmektedir.

İlk kez basit febril konvülsiyon geçiren 12 aydan küçük bebeklerde ponksiyon lomber yapılmalıdır. On iki – 18 ay arası bebeklerde de menenjit bulguları belirgin olmayabileceğinden ponksiyon lomber tavsiye edilmektedir. Hikaye ve fizik muayene menejiti düşündürmüyor ise 18 aydan büyük çocuklarda ponksiyon lomber gerekli değildir. İlk kompleks febril konvülsiyonda, bilincin hemen açılmadığı durumlarda ve konvülsiyon öncesi antibiyotik kullanan çocuklarda da ponksiyon lomber önerilmektedir. Altı aydan büyük çocuklarda fizik muayene bulguları gerektirmiyorsa tam kan sayımı, kan şekeri, serum elektrolitleri, kalsiyum, fosfor, magnezyum bakılmasına gerek yoktur. Daha küçük bebeklerde ise ayrıntılı incelemeler yapılmalıdır.

Basit febril konvülsiyon geçiren çocuğu değerlendirmede elektroansefalografinin yararı yoktur. Ancak kompleks febril konvülsiyonlarda, özellikle de fokal bulgusu gelişen ve bilinci hemen açılmayan çocuklarda ansefalit ayırıcı tanısı için yardımcı olabilir.

Basit febril konvülsiyonun değerlendirilmesinde merkezi sinir sistemi görüntülemesinin yararı olmadığı belirtilmektedir. Kompleks febril konvülsiyonda ise görüntüleme gerekebilir. Uzamış fokal konvülsiyonu olan, bilinci hemen açılmayan, fokal bulguları olan hastalarda özellikle de etiyoloji belli değil ise acil şartlarda kraniyal ultrason, bilgisayarlı beyin tomografisi, hasta stabilize edildikten sonra da kraniyal manyetik rezonans görüntüleme yapılmalıdır.

Tedavi

Antipiretikler çocuğu rahatlatmak için verilmelidir, ancak yapılan çalışmalarda ateşi düşürmenin konvülsiyonu engellemediği gösterilmiştir.

Basit febril konvülsiyon 2 – 3 dakika içinde kendiliğinden durduğundan tedavi gerekmez. Beş dakikadan uzun sürer ise hastane dışında rektal diazepam (0.3 – 0.5 mg/kg, en fazla 10 mg) verilmelidir. Bu şekilde konvülsiyon 10 dakika içinde durdurulabilir. Kompleks febril konvülsiyon da 5 dakikadan uzun sürer ise rektal diazepam ile durdurulabilir.

Çocuk hastaneye konvülsiyon geçirerek getirilir ise konvülsiyon başlangıcından beri en az 5 dakika geçmiş olacağından damar yolu açılabilir ise intravenöz diazepam (0.2 – 0.3 mg/kg en fazla 10 mg) konvülsiyonu durdurmak için tercih edilir. Damar yolu açılamaz ise rektal diazepam veya intramüsküler / rektal midazolam (0.2 mg/kg) uygulanabilir.

Devamlı ilaç tedavisi ilaçların yan etkileri nedeni ile sadece çok sık ve uzun süren kompleks febril konvülsiyonu ve tekrarlayan febril status epileptikusu olan hastalarda önerilmektedir. Bu amaçla kullanılan ilaçlardan biri fenobarbitaldir (3-5 mg/kg/gün, 2 dozda, oral). Diğer ilaç ise sodyum valproattır (20-30 mg/kg/gün, 2-3 dozda, oral). Tedaviye 1-2 yıl devam edilir, yavaş olarak kesilir.

Tedavinin hedefi uzayan konvülsiyonları durdurmaktır. Aile eğitimi çok önemlidir. Aileye febril konvülsiyon hakkında bilgi verilmeli ve kısa süren konvülsiyonların çocuğa bir zararı olmadığı belirtilmelidir. Konvülsiyon sırasında sakin olması, çocuğu yan yatırarak onu sıkan giysiler varsa gevşetmesi ve konvülsiyon 5 dakikada durmaz ise rektal diazepam uygulayarak en yakın sağlık merkezine başvurması anlatılmalıdır. Fenobarbital tedavisi alan çocuk konvülsiyon geçirir ise hastane dışında (gerekli donanım yok ise), solunum depresyonu riski nedeni ile, diazepam verilmemelidir.

8 Kasım 2015

Febril Konvülsiyonlu Çocuğa Yaklaşım

Febril konvülsiyon, daha önce yenidoğan konvülsiyonu veya ateşsiz konvülsiyon geçirmemiş olan 1 aydan büyük çocuklarda merkezi sinir sistemi enfeksiyonu dışındaki ateşli bir hastalık sırasında meydana gelen […]
8 Kasım 2015

İlk Ateşsiz Konvülsiyonu Olan Çocuğa Yaklaşım

Kliniğe konvülsiyon sırasında ya da sonrasında getirilen çocuğa öykü ve muayenesini takiben tanısal amaçlı bir dizi laboratuvar tetkiki yapılır. Rutin biyokimyasal inceleme yapılmalı mı? Standard incelemeye […]
8 Kasım 2015

Epilepsi nedir?

AİLELER İÇİN SARA HASTALIĞI (EPİLEPSİ)  Beynimiz milyonlarca sinir hücresi ve bunları destekleyen hücrelerden oluşmuşlardır. Beynimizdeki hücreler birbirleri ile karmaşık elektriksel ve kimyasal maddeler vasıtası ile haberleşir […]
8 Kasım 2015

Fetal Nörolojik Değerlendirme

FETAL NÖROLOJİ Prof Dr Burak Tatlı Bu yazının amacı prenatal tarama sırasında tespit edilen sık karşılaşılabilinen bazı gelişimsel beyin anomalilerin Fetal USG, MR yöntemlerinden faydalanılarak prognostik […]