Rolandik Epilepsi

Halk arasında ‘sara hastalığı’ olarak da bilinen epilepsi, kısa sureli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır ve beyin hücrelerinde geçici anormal elektrik yayılması sonucu ortaya çıkan nöbetlerle seyreden bir hastalıktır

Rolandik epilepsi, çocukluk çağı epilepsileri içinde en sık görülen epilepsi türünü oluşturmaktadır. Nöbetler tedavi edilsin edilmesin ergenlikle birlikte kaybolur (%88-96).

Nöbelerin başlangıcının görüldüğü yaş dilimi, genellikle 3-13 olarak Kabul edilir ve olguların 2/3’ünde nöbetlerin başlangıcının 7-10 yaşları arasında yoğunlaştığı bilinmektedir.

Genel olarak erkek çocuklarda biraz daha sık görülür. Hastaların %80’inde nöbet uyku döneminde görülür. Nadir olarak sadece gündüz veya gündüz/gece görülmesi olabilir.

Tipik bir gündüz gelen nöbet sırasında bilinci açık olan, ancak konuşamayan çocuk, anne veya babasına koşarak bir tarafa kaymış ve köşesinden tükürük sızan ağzını gösterir. Çoğu kez tipik olarak; tek taraflı dil, dudak, damak, diş eti, yanağın iç kısıma bölgeye lokaliz uyuşma, karıncalanma, iğnelenme veya elektriklenmeye benzeyen duyusal semptomlarla başlar, bunu aynı taraf dil, dudak ve çenedeki klonik (atımlar-titreme) kasılmalar izler. Bazen bu kasılmalar aynı taraf el ve kola da yayılır, bacaklara yayılım ise oldukça enderdir. Tüm epizod bir veya iki dakika kadar surer.

Uykuda ki nöbet vücudun bir tarafından başlar ancak bu dönem çoğu kez kaçırıldığı için çocuk jeneralize konvülsiyon (tüm vücudunda kasılma , kollarda titreme veya kasılma gibi) aşamasında görülür. Tipik bir uyku esnasında ki nöbet sırasında; anne-baba çocuğun odasından gelen garip sesler nedeniyle uyanırlar. Çocuk yanıt veremez haldedir, çoğu kez gargara yapma sesine benzer bir ses çıkarır, bazen de yüzün bir yarısında kasılmalar gözlenir. Bu aşamada ya nöbet sonlanır ya da jeneralize konvülsiyona dönüşür. Çocukların bir kısmı nöbetin başında uyanır ve kısmi nöbet esnasında anne-babalarına ulaşabilirler. Bazı hastalarda nöbet jeneralize başlar 5-10dk sürebilir. Nöbet sonrası 20-30 dk çocuk tümü ile açılır olanları pek hatırlamaz. Bazen nöbet sonrası kısa sureli konuşamama, baş ağrısı, halsizlik gelişebilir 2 saat içinde tam olarak düzelme beklenir.

 

Kural olarak rolandik epilepsi olgularında nöbetler seyrektir. Olguların yaklaşık %10-20’sinde hastalığın aktif döneminde sadece tek nöbet gözlenir. %60-70 oranında nöbet sayısı 2-10 arasında değişir, sık ve tedaviye dirençli olgu oranı ise %10-20 olarak kabul edilir. Nöbetler genellikle diziler oluşturacak biçimde, bir kaç gece veya gün üstüste yineleyebilir.

 

Tanı için normal nörolojik muayne ve kraniyal MRG vazgeçilmezdir.

Çocukların nörolojik muayeneleri tümü ile normaldir. Hastaların %20-40‘ında hiperaktivite-dikkat eksikliği olabilir. Kan tetkikleri ve kranial MRG de nöbeti açıklayacak patoloji saptanmaz. Rolandik epilepsilerde tanı klinik ve uyku EEG’si ile konulur. Tipik EEG bulgusu uykuda santral ve midtemporal (beynin ön-yan orta kısmı) lokalizasyonlu sivri dalgalar veya sivri- yavaş dalga kompleksleridir. Beynin her iki yarısında görülebileceği gibi tek taraflıda olabilir. Tekrarlayan EEG lerde lokalizasyon değişiklikleri görülebilir.

 

Nöbet geçiren çocuğun günlük yaşantısında değişiklik yapılması gereksizdir. Okula gidebilir, bisiklet kullanabilir, her türlü spor aktivitesine devam edebilir. Özellikle gece uyku saatlerine dikkat edilmeleri, uykusu bölünmemelidir. Gece araba yolculukları (uyku döneminde), geç yatma, sabah her zamankinden erken kalkıp gezilere gidilmesinden sakınılması faydalı olacaktır. Ateşli hastalıklar döneminde aksi doktor tarafından önerilmedikçe grip ilaçlarının (efedrin, psödoefedrin, antihistaminik) kullanılmasından kaçınmak gerekir. Hastanın aldığı gıdalalarla veya beslenme şekli ile nöbetin bir ilgisi yoktur. Her çocuk için zaralı olan aşırılıklardan (çok televizyon seyredilmesi, bilgisayar oyunları) uzak durulmalıdır. Tek nöbete ilaç başlanılması önerilmemektedir. Sık nöbet durumunda ilaç tedavisi verilebilir (fenitoin, karbamazepin, klobazam, valproik asit, levetricetam). Nöbetler genelde uykunun ilk saatlerinde görüldüğünden ilacın akşam yemeğinden hemen sonra alınması önerilir.

Tedavinin azaltılıp kesilmesindeki en önemli belirleyici faktör hastanın yaşıdır. Rolandik epilepsi olgularında, nöbetlerin genellikle 14-16 yaşları arasında sonlandığı bilinmektedir. Yaşı küçük olanlarda nöbetsiz 2. Yılın sounuda tedavi kesilebilir ancak 14 yaşına kadar tekrarlayabileceği bilinmelidir.